TDS Nedir? İçme Suyu ve Akvaryum İçin İdeal TDS Değerleri
TDS (toplam çözünmüş katı) ne anlama gelir, nasıl ölçülür, içme suyu ve farklı akvaryum türleri için hangi değerler idealdir? Pratik tablo ve ölçüm ipuçları.
Su arıtma cihazı satın alırken ya da akvaryum kurarken mutlaka duyacağınız kısaltma: TDS. Küçük bir kalem ölçer ile saniyeler içinde ölçülen bu değer, suyun kalitesi hakkında en hızlı fikir veren göstergedir. Peki tam olarak neyi ölçer ve "kaç olmalı"?
TDS ne demek?
TDS – Total Dissolved Solids, yani toplam çözünmüş katı. Suyun içinde çözünmüş halde bulunan tüm mineral, tuz, metal ve iyonların toplamını ifade eder. Birimi ppm (milyonda bir) ya da mg/L'dir; ikisi pratikte aynıdır. Örneğin 300 ppm, 1 litre suda 300 mg çözünmüş madde olduğu anlamına gelir.
Türkiye'de şebeke suyu TDS değerleri
Bölgeye göre büyük farklar vardır. İstanbul'da 100–250 ppm arası yaygınken, İç Anadolu ve Ege'nin bazı ilçelerinde 500–900 ppm ölçülebilir. Kuyu sularında 1.000 ppm'in üzeri nadir değildir. TDS'nin yüksek olması genellikle sertlik (kalsiyum–magnezyum) ve tuzluluk kaynaklıdır.
İdeal TDS değerleri tablosu
| Kullanım | Hedef TDS | Açıklama |
|---|---|---|
| İçme suyu (WHO tavsiyesi) | < 300 ppm mükemmel, < 600 ppm iyi | 900 ppm üzeri tat olarak kötü, 1.200 üzeri kabul edilemez. |
| RO cihazı çıkışı (evsel) | 5–30 ppm | Giriş suyunun %5–10'u kadar. Daha yükseği membran yorulmasına işaret eder. |
| Discus, tetra, ramirezi | 30–80 ppm | RO suyu + az miktarda mineral katkısı ile ayarlanır. |
| High-tech bitki akvaryumu | 60–150 ppm | RO suyu üzerine remineralizasyon tuzu eklenir. |
| Deniz (reef) akvaryumu tamamlama suyu | 0 ppm | RO/DI çıkışı 0 olmalı; tuz karışımı bu suyla hazırlanır. |
| Kahve / çay demleme | 75–150 ppm | SCA standardı; tamamen saf su tadı boş yapar. |
| Buhar ütüsü, nemlendirici | < 10 ppm | Kireç birikimini önler. |
TDS metre nasıl kullanılır?
- Kapağı çıkarın, cihazı açın ve elektrotları suya 2–3 cm daldırın.
- Değer sabitlenene kadar (5–10 sn) bekleyin; hava kabarcığı varsa hafifçe sallayın.
- Önce giriş suyunu, sonra RO çıkışını ölçün ve not alın.
- Ölçümden sonra elektrotları saf suyla durulayın; ayda bir kalibrasyon solüsyonu ile kontrol edin.
TDS metre ve diğer ölçüm cihazlarını su ölçüm cihazları kategorimizde bulabilirsiniz.
Membran verimi (rejection) hesabı
Cihazınızın gerçek performansını tek bir formülle görebilirsiniz:
Verim (%) = (Giriş TDS − Çıkış TDS) ÷ Giriş TDS × 100
Örnek: Giriş 320 ppm, çıkış 12 ppm → (320 − 12) ÷ 320 × 100 = %96. Sağlıklı bir membran %95 ve üzeri verim verir. Değer %90'ın altına düştüyse membran değişim zamanı gelmiş olabilir.
TDS'im neden yükseldi?
- Tank suyu bekledi: Uzun süre kullanılmayan tankta TDS 30–40 ppm'e çıkabilir; birkaç litre akıtınca düşer.
- Membran yıprandı: Klorun membrana ulaşması (ön karbonlar geç değişince) en yaygın sebeptir.
- Mineral filtre var: 6. aşama alkali filtre suya bilinçli olarak mineral ekler; TDS'nin 50–100 ppm çıkması normaldir.
- DI reçine bitti: Akvaryum sistemlerinde 0 ppm'den 3–5 ppm'e çıkış, mixbed reçinenin doyduğunu gösterir.
Sık sorulan sorular
TDS 0 olan su içilir mi?
İçilebilir, sağlığa zararı yoktur; ancak tadı "boş" gelebilir. İçme suyu için 20–100 ppm arası mineral katkısı tat açısından daha hoştur.
TDS ile sertlik aynı şey mi?
Hayır. Sertlik yalnızca kalsiyum ve magnezyumu ölçer (dGH/°F), TDS ise tüm çözünmüş iyonları kapsar. Sert su genellikle yüksek TDS'lidir ama tersi her zaman doğru değildir.
Akvaryumda TDS neden sürekli artıyor?
Buharlaşma yalnızca suyu götürür, mineraller kalır. Bu yüzden tamamlama suyu olarak mutlaka RO/DI (0 ppm) su kullanılmalıdır; otomatik su tamamlama sistemleri bunu sizin yerinize yapar.
